SUI Object

วันนี้เรามาเริ่มขยับให้ลึกขึ้นไปอีกนิดนึง ซึ่งเรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญต่อนักพัฒนา dApp บน SUI network นั้นก็คือ Object นั้นเอง นี้คือเรื่องพื้นฐานที่สำคัญเลยเเหละ มาเริ่มกันเลยดีกว่า

ในโลกการเขียนโปรเเกรม Web 2.0 ที่เราคุ้นเคย ถ้าเราเป็น Web 2.0 Developer เวลาเก็บข้อมูลของผู้ใช้หรือระบบ เรามักจะเก็บเป็น Row ใน Database (เช่น PostgreSQL, MySQL, MongoDB)

• มี user_id เป็น Primary Key

• เก็บข้อมูลเช่น username, email, balance

• เวลาแก้ไข เราแค่รัน UPDATE หรือ DELETE ตามสิทธิ์ที่ระบบกำหนด

คุณคือเจ้าของระบบและ Database ถ้าอยาก rollback หรือ migrate schema ก็ทำได้เองหมด

แต่เดียวก่อน ในจักรวาลของ SUI Network นั้น ทุกอย่างไม่ได้เก็บเป็นแค่ Row/Column แบบที่เราคุ้นเคยกัน แต่เก็บทั้งหมดอยู่ในรูปแบบ Object

• Object = Data + Owner + Version

• ทุกครั้งที่เปลี่ยนแปลง Object จะไม่ใช่การเขียนทับ แต่คือการสร้าง เวอร์ชันใหม่ของสถานะ (state) เพื่อรักษาความถูกต้องและป้องกัน conflict

• เจ้าของ Object (owner) มีสิทธิ์ควบคุมว่าจะโอน ยืมใช้ หรือแก้ไขได้หรือไม่

SUI Object คือ

หน่วยเก็บข้อมูล (data unit) พื้นฐานที่สุดที่ใช้แทนทุกสิ่ง ไม่ว่าจะเป็นโทเค็น, NFT, smart contract state หรือแม้กระทั่งข้อมูลทั่วไป ต่างจาก blockchain อื่นๆ (ที่เก็บข้อมูลในรูปแบบ account + balance หรือ key-value store) Sui ใช้ Object-Centric Model ทำให้แต่ละ Object มีตัวตนแยกชัดเจน (unique identity) และสิทธิ์การเป็นเจ้าของในตัวเอง

คุณสมบัติคร่าวๆของ SUI Object จะมีดังนี้

• มี ID ที่ไม่ซ้ำกัน (Object ID)

  ทุก Object จะมีรหัสเฉพาะ (32 bytes) เพื่อระบุว่าเป็น Object ไหน

• มีเจ้าของ (Ownership)

  Object จะกำหนดว่าใครเป็นเจ้าของหรือสามารถเข้าถึงได้ โดย ownership มีหลายรูปแบบ เช่น

  • Address-owned → เป็นของ address ใด address หนึ่ง นั้นคือมีเจ้าของชัดเจนนั้นเอง ใช้กับ NFT, Token, Item

  • Shared → ใช้ร่วมกันหลายคน เช่น DEX Pool, Counter

  • Immutable → อ่านได้อย่างเดียว เปลี่ยนแปลงไม่ได้ ใช้กับพวก Metadata หรือ Config

  • Wrapped → ถูกเก็บซ้อนอยู่ใน Object อื่น

  • Party → ใช้ร่วมกับ party ของผู้ที่เกี่ยวข้อง

เปรียบเทียบกับ Database

มาดูตัวอย่างกันดีกว่า

Web 2.0 (SQL)

INSERT INTO players (id, name, score) VALUES (1, 'Alice', 10); 
UPDATE players SET score = 20 WHERE id = 1;

SUI (Move)

struct Player has key {
    id: UID,
    name: String,
    score: u64,
}

public entry fun new_player(name: String, ctx: &mut TxContext) {
    let player = Player {
        id: object::new(ctx),
        name,
        score: 0,
    };
    transfer::transfer(player, tx_context::sender(ctx));
}

public entry fun update_score(player: &mut Player, new_score: u64) {
    player.score = new_score;
}

การ Upgrade ของ Object

อีกสิ่งนึงที่น่าสนใจคือกรณีที่เราต้องการเเก้ไขข้อมูลของ SUI Object เพราะจริง ๆ แล้วผูกกับ แนวคิด Versioning ของ Object โดยตรง เพราะทุกครั้งที่มีการแก้ไข (mutate) หรือโอน (transfer) ตัว Object จะไม่ใช่การเขียนทับ แต่คือการสร้าง Version ใหม่ ของ Object นั้น

• Object Versioning

  • ทุกการเปลี่ยนแปลงของ Object = การสร้าง Version ใหม่

  • ระบบจะเก็บคู่ ObjectID + Version เพื่ออ้างอิงสถานะปัจจุบัน

  • ถ้า Transaction ใช้ Object version เก่า → จะล้มเหลวทันที (ป้องกัน conflict)

• Module Upgrade

  • Logic หรือฟังก์ชันการทำงานที่ผูกกับ Object อยู่ใน Move Package

  • เมื่อจะอัปเกรด logic → ไม่ได้แก้ package เดิม แต่ใช้การ Deploy Package ใหม่

  • กลไกนี้ช่วยให้ blockchain ยังคงรักษาความเป็น Immutable ของ code เดิมได้

• Migration Script

  • ใช้เพื่อ ย้ายข้อมูลจาก Object เดิมไปยัง Object ใหม่ ที่สร้างด้วย logic เวอร์ชันล่าสุด

  • เหมาะในกรณีที่โครงสร้างข้อมูล (struct) หรือ logic เปลี่ยนไปจนไม่สามารถใช้ Object เดิมได้

  • เป็นขั้นตอนสำคัญในการรักษาความต่อเนื่องของ state และ user experience

ทำไม Sui Object สำคัญ?

Sui Object เป็นหัวใจของการออกแบบ Sui blockchain เพราะมันทำให้เครือข่าย เร็วขึ้น, ปลอดภัยขึ้น, ยืดหยุ่นกว่า และพัฒนาได้ง่ายกว่า blockchain แบบ account-based เดิม ๆ โดยสามารถสรุปได้เป็น 4 แกนหลักดังนี้

• Scalable (รองรับการขยายตัวสูง)

  • เพราะ Object แยกออกจากกัน → ธุรกรรมที่แตะคนละ Object สามารถประมวลผล พร้อมกัน (parallel execution) ได้

  • ต่างจาก Ethereum ที่ต้องประมวลผลแบบ sequential ทีละธุรกรรม

  • ทำให้ Sui รองรับ throughput สูงและ latency ต่ำ เหมาะกับ dApp ขนาดใหญ่ เช่น DeFi และ GameFi

• Security (ปลอดภัยด้วยสิทธิการเข้าถึง)

  • ทุก Object มี owner ที่ชัดเจน (address, shared, immutable, party ฯลฯ)

  • สิทธิ์การเข้าถึงถูกควบคุมอย่างเข้มงวด → ป้องกันการใช้ object โดยไม่ได้รับอนุญาต

  • ระบบ versioning ทำให้มั่นใจได้ว่าธุรกรรมใช้ object เวอร์ชันล่าสุด ลดปัญหา conflict หรือ double spend

• Programmable Asset (ทรัพย์สินที่โปรแกรมได้)

  • บน Sui, Object ไม่ได้เป็นแค่ data แต่เป็น asset ที่มี logic ของตัวเอง ตัวอย่าง: Sword ในเกมไม่ใช่แค่ metadata ของ NFT แต่สามารถมี logic เช่น upgrade_sword, transfer, หรือ equip อยู่ภายใน

  • เปิดโอกาสให้สร้างแอปที่ซับซ้อนขึ้นได้ โดยใช้ Object เป็น building block

• Upgradable (อัปเกรดได้ต่อเนื่อง)

  • Object Versioning → ทุกครั้งที่แก้ไข object จะสร้าง version ใหม่

  • Module Upgrade → logic เปลี่ยนได้ด้วยการ deploy package ใหม่

  • Migration Script → ย้ายข้อมูลจาก object เดิมไป object ใหม่ได้

  • ทำให้ทั้ง data และ logic สามารถพัฒนาและอัปเกรดได้โดยไม่สูญเสีย state เก่า

ยาวหน่อยนะ เเต่ SUI Object เป็นพื้นฐานที่ต้องเข้าใจจริงๆ ก่อนที่จะเริ่มพัฒนา dApp บน SUI Network ซึ่งจากข้อมูลข้างบนจะเริ่มมีเเตะๆโค๊ดบ้างแล้วเเหละ สำหรับใครที่อยากจะเริ่มสามารถดูคอร์ดเรียนเบื้องต้นภาษาไทยได้จากที่นี้นะ

https://github.com/Contribution-DAO/sui-move-intro-course-thai

โดยในบทเรียนที่ 1 จะสอนเกี่ยวกับการติดตั้งค่า เเละบทเรียนที่ 2 จะสอนเกี่ยวกับ SUI Object นั้นเอง

---

ของเเถม จริงๆรายละเอียดเบื้องต้นเกี่ยวกับ SUI Object จบไปละ เเต่เนื้อหาข้างล่างเเถมให้

เปรียบเทียบกับ EVM chain

มาดูคำนิยามกันก่อนว่า EVM คืออะไร

• EVM (Ethereum Virtual Machine)

  Smart Contract ที่ deploy แล้ว immutable (เปลี่ยนไม่ได้) ถ้าอยาก upgrade ต้องใช้ Proxy Pattern หรือ deploy contract ใหม่

• Sui Move

  Package (smart contract logic) ถูก deploy ได้ทั้งแบบ immutable และ upgradable และ Object ที่ถูกสร้างจาก package เก่า สามารถ migrate ไปใช้ logic ใหม่ได้

ตัวอย่าง EVM ก็เช่น Ethereum หรือ Layer 2 network อาทิเช่น Arbitrum Optimism เป็นต้น

ตารางเปรียบเทียบมัดต่อมัด

ตัวอย่างการอัพเดต

EVM (UUPS Proxy)

contract Proxy {
    address public implementation;

    function upgrade(address newImpl) external onlyAdmin {
        implementation = newImpl;
    }

    fallback() external payable {
        (bool success, ) = implementation.delegatecall(msg.data);
        require(success);
    }
}

Sui (Upgrade Package + Migration)

// Package V1
struct Player has key {
    id: UID,
    name: String,
    score: u64,
}

// Package V2 (เพิ่ม avatar_url)
struct PlayerV2 has key {
    id: UID,
    name: String,
    score: u64,
    avatar_url: String,
}

public entry fun migrate(old: Player, ctx: &mut TxContext) {
    let new_player = PlayerV2 {
        id: object::new(ctx),
        name: old.name,
        score: old.score,
        avatar_url: String::utf8(b"default.png"),
    };
    transfer::transfer(new_player, tx_context::sender(ctx));
    object::delete(old);
}

จบจริงๆละ รอบหน้าตัดเล็บรอได้เลย เพราะเราจะเริ่มลงมือเขียนโค๊ดกันละ ส่วนข้อมูลฉบับเต็มสามารถดูได้จากเอกสาร https://docs.sui.io/concepts/object-model

By Gang|ContributionDAO