DeepBook Predict EP 1: Sui vs Polymarket vs Kalshi

สวัสดีครับ หายไปสักพักใหญ่ๆ กลับมาต่อละ เพราะของมันพึ่งมาสดๆ ร้อนๆ ชื่อว่า DeepBook Predict ซึ่งเป็น primitive ตัวที่ 3 ของ DeepBook stack ต่อจาก Spot และ Margin โดยเปิดตัวบน Sui Testnet ไปเมื่อต้นเดือนนี้เอง

ก่อนจะลงรายละเอียด smart contract หรือเขียนโค้ด เราอยากเริ่มต้นซีรีส์นี้ด้วยการทำความเข้าใจภาพใหญ่ก่อน เพราะ Prediction market ไม่ใช่เรื่องใหม่เลย Polymarket ก็มีมานานมากๆละ Kalshi ก็เปิดมาก่อน แต่ทำไม DeepBook ถึงเข้ามาเล่นในตลาดนี้ และที่สำคัญนั้นคือ Architecture ของแต่ละเจ้าต่างกันยังไง อันนี้เเหละคือสิ่งที่เราจะคุยกันใน EP นี้

Prediction Market คืออะไร แล้วทำไมถึงน่าสนใจ

อธิบายง่ายๆ prediction market คือตลาดที่ให้คนเดิมพันกับ "เหตุการณ์ในอนาคต" ได้ เช่น

BTC จะเกิน 100k USD ภายในสิ้นปีไหม
เลือกตั้งครั้งหน้าใครจะชนะ
ทีมไหนจะได้แชมป์ Champions League (ปีนี้มีบอลโลกด้วยนะ :P)

และที่น่าสนใจคือ ช่วงปี 2024-2025 prediction market โตขึ้นมหาศาล Polymarket อย่างเดียวมี volume ระดับ 7 พันล้านดอลลาร์ในเดือนเดียว (กุมภาพันธ์ 2026) มี DAU 70k ส่วนตลาด on-chain options ทั้งหมดรวมกันมี TVL แค่ 100M

ปัจจุบัน Platform หลักๆที่น่าจะคุ้นชื่อกันก็มี

Polymarket คือ DEX แบบ on-chain เต็มตัวบน Polygon ใช้ระบบ CLOB (Central Limit Order Book) ให้ user เทรด outcome token กันเอง ไม่มี KYC สำหรับคนนอก US แต่ในไทยใช่ไม่ได้นะจ้ะ แบนจ้า เเต่เรารู้เเหละ ทุกคนก็รู้ว่าต้องทำไง

Kalshi คือ centralized exchange ที่ regulated โดย CFTC ของ US เปิดตัวเป็นทางการตั้งแต่ 2021 เน้นตลาดที่กฎหมายอเมริกาอนุญาต เช่น economic events, weather, sports อันนี้ยอม มันต้อง KYC เลยยังไม่ได้ลองไปเล่นสักเท่าไหร่

DeepBook Predict คือ primitive ใหม่บน Sui ที่ไม่ใช่ order book แบบ Polymarket แต่ใช้ shared vault + oracle pricing เป็นแกนหลัก ออกแบบมาให้ composable กับ Spot และ Margin ของ DeepBook

ทั้งสามเจ้าใช้ approach ที่ต่างกันคนละทิศคนละทางเลย มาดูรายละเอียดกัน

ระบบที่ 1: Polymarket — CLOB + AMM Hybrid

Polymarket ใช้ระบบที่ซับซ้อนกว่าที่หลายคนคิด ตัวระบบใช้ CTF (Conditional Token Framework) ของ Gnosis เป็น base layer

หลักการคร่าวๆ คือ ทุก market จะมี outcome token 2 ตัว เช่นถ้า market คือ "BTC จะเกิน 100k ไหม" ก็จะมี YES token กับ NO token การเทรดเกิดขึ้นบน CLOB ผ่าน orderbook ที่ host แบบ off-chain ใน server กลาง แต่ settlement และ token issuance อยู่ on-chain บน Polygon

จุดที่หลายคนไม่รู้คือ orderbook ของ Polymarket ไม่ได้อยู่ on-chain ทั้งหมด orderbook matching engine รัน off-chain เพื่อความเร็ว เมื่อ match แล้วถึงส่ง trade ไป settle on-chain ทำให้มันเร็วเหมือน CEX แต่มี trust assumption เพิ่มขึ้นมาที่ matching engine นั้นเอง

ส่วนใครจะให้ liquidity ก็ทำได้ผ่าน CLOB ปกติเลย หรือจะใช้ผ่าน aggregator ที่บางเจ้าทำ AMM ห่อ CLOB อีกชั้นก็ได้ แต่ตัว core ของ Polymarket คือ orderbook นะ

ปัญหาที่เจอ

Cold start problem — market ใหม่ๆ ไม่ค่อยมี liquidity ใครจะมาเป็น market maker ก็ต้องลงทุนเอง บางทีตลาด long-tail เลยมี spread กว้างมากๆ จนไม่สามารถเทรดได้จริง
Off-chain orderbook — ความเร็วได้ก็จริง แต่แลกมาด้วย centralization ระดับนึง ถ้า server ล่ม trade ก็หยุด
Position เป็น dead-end — YES/NO token ของ Polymarket ใช้ทำอะไรไม่ได้นอกจากถือไว้รอ settle หรือขายต่อ จะเอาไป leverage ก็ไม่ได้ จะเอาไปวาง collateral ที่ไหนก็ไม่ได้ ตลาดอื่นๆ ไม่รับ

ระบบที่ 2: Kalshi — Centralized Exchange แบบ Regulated

Kalshi ตามที่พยายามอ่าน Docs มานั้นเหมือนจะคนละโลกกับ Polymarket เลย เป็น centralized exchange แบบ traditional finance ที่ได้ใบอนุญาต CFTC สามารถเปิดให้ US user ใช้ได้แบบ legal มี KYC เต็มรูปแบบ

ระบบ matching ของ Kalshi เป็น orderbook แบบ centralized 100% เหมือน CEX ทั่วไปเลยไม่ต่างกัน trader วาง order, matching engine match, settlement ผ่าน clearing house ของ Kalshi เอง ไม่มี smart contract ไม่มี blockchain

จุดเด่นของ Kalshi คือ regulatory clarity ทุก market ที่เปิดต้องผ่านการ approve จาก CFTC ทำให้ตลาดไม่หลากหลายเท่า Polymarket แต่แลกมาด้วย legitimacy ที่นักลงทุนสถาบันเข้ามาได้

ปัญหาของ Kalshi

Centralized 100% — ไม่มี on-chain transparency ทุกอย่างต้องเชื่อ Kalshi ว่าทำถูกต้อง เป็น single point of failure ทั้งระบบ
Settlement ช้า — ส่วนใหญ่ใช้นิดนึงจะใช้เวลาหลักชั่วโมง
Market type จำกัด — ต้องผ่าน regulator ทำให้ไม่สามารถเปิด market ที่ controversial ได้ เช่น เลือกตั้งบางประเภท หรือ event ที่กฎหมายไม่ชัด
Composability เป็น 0 — position บน Kalshi เอาไปทำอะไรนอก Kalshi ไม่ได้เลย ปิด ecosystem ในตัวเอง

ระบบที่ 3: DeepBook Predict — Vault + Oracle Pricing

มาถึงพระเอกของซีรีส์เราละ DeepBook Predict ใช้ approach ที่ ต่างจากทั้ง Polymarket และ Kalshi อย่างชัดเจน

แทนที่จะใช้ orderbook ให้ user เทรดกัน DeepBook Predict ใช้ระบบ shared vault ที่ทำหน้าที่เป็น counterparty ของทุก trade ใครอยาก mint position ก็ซื้อจาก vault ใครอยาก redeem ก็ขายคืนให้ vault นั้นเเหละ

ราคาที่ vault ใช้ price position ไม่ได้มาจาก orderbook แต่มาจาก oracle ที่ track ราคา spot, forward, และ volatility surface ของ underlying asset ทำให้ market ใหม่ๆ ที่เพิ่งเปิดมี quote ตั้งแต่นาทีแรกเลย ไม่ต้องรอ market maker มา bootstrap ก่อน

Oracle ที่ใช้ก็ไม่ใช่ oracle ธรรมดา ทาง DeepBook ทำงานร่วมกับ Block Scholes (institutional options pricing provider) เพื่อ feed SVI (Stochastic Volatility Inspired) parameters เข้ามา ซึ่งเป็นโมเดล vol surface ที่ใช้กันในวงการ options institutional แบบจริงจังเลย

ส่วน LP ก็ใช้ผ่านการ supply quote asset (ตอนนี้ Testnet ใช้ DUSDC) เข้า vault แล้วได้ PLP (Predict LP shares) เป็น share ของ vault ทั้งก้อน ไม่ใช่ของ market ใดเฉพาะ point นี้สำคัญมากเพราะมันหมายความว่า liquidity ใน DeepBook Predict เป็น shared liquidity ที่ทุก market ใช้ร่วมกันได้

Composability — จุดต่างที่ใหญ่ที่สุด

ตรงนี้เเหละที่ DeepBook Predict ต่างจาก 2 platform แรกแบบสุดๆ

Position บน Polymarket = dead-end token เก็บได้ ขายได้ จบ
Position บน Kalshi = ของ Kalshi ออกนอกระบบไม่ได้
Position บน DeepBook Predict = composable กับ Spot และ Margin ในระดับ smart contract เลย

ความหมายในทางปฏิบัติคือ ตัวอย่างเช่น builder จะออกแบบ product แบบนี้ก็ได้

เปิด binary position ของ ETH > 5000 USD พร้อมกับใส่ leverage 3x ผ่าน DeepBook Margin ในธุรกรรมเดียว
รวม binary position ของ BTC > 100k กับ position อื่นเป็น spread structure ผ่าน on-chain composability
เอา PLP (LP share) ไปวางเป็น collateral ใน DeFi protocol อื่นๆบน Sui

นี่คือความต่างระหว่าง Application กับ Infrastructure primitive Polymarket คือ application ที่ทำเรื่อง prediction market ส่วน DeepBook Predict ออกแบบมาเป็น primitive ที่ application อื่นๆ มา compose ได้นั้นเอง

Performance Comparison

มาดูตัวเลขกันเล่นๆ

Settlement time

Kalshi: หลักชั่วโมงใช่ไหม เท่าที่เราหาข้อมูลเจอนะ มีใครเล่นได้บ้าง เรายังไม่เคยลอง
Polymarket: ~30-40 วินาที แต่บางช่วงมันก็อ๋องๆนะ
DeepBook Predict: <400ms (Sui parallel execution) ไม่รู้ใช้งานจริงจะเป็นยังไงเดียวไว้รอเขียนโค๊ดดูก่อน

Market creation

Kalshi: ต้อง CFTC approve ก่อน เป็นเดือนๆ
Polymarket: ทีม Polymarket เป็นคนเปิด market
DeepBook Predict: ผ่าน OracleSVICap (capability-based) ปัจจุบันยัง permissioned แต่ออกแบบให้ขยายได้

Liquidity model

Kalshi: Market maker ส่วนตัว + retail
Polymarket: Market maker + AMM aggregator
DeepBook Predict: Shared vault + internal market maker (กำลังจะมา)

ข้อจำกัดของ DeepBook Predict ที่ควรรู้

มาดูข้อจำกัดที่ควรเข้าใจกันบ้าง เดียวหาว่าอวย (จริงก็อวยเเหละ ยอมรับ)

Testnet only — ตอนนี้ยัง deploy แค่ Testnet เท่านั้น ทาง Sui บอกไว้ว่าก่อน mainnet smart contract อาจมีการเปลี่ยนแปลง อย่าเพิ่งเอา package ID ปัจจุบันไป hard-code
Vault risk — เพราะ vault เป็น counterparty ของทุก trade ถ้า oracle feed ผิดหรือ vault exposure ไม่ balance ความเสียหายจะตกที่ LP ทั้งหมด ต่างจาก Polymarket ที่ trader 2 ฝั่งรับ counterparty risk กันเอง
Permissioned market creation — ตอนนี้การสร้าง market ใหม่ต้องผ่าน OracleSVICap ที่ admin ออกให้ ไม่ใช่ permissionless แบบที่ใครก็เปิดได้
Oracle dependency — ทุกอย่าง depend ที่ Block Scholes oracle ถ้า oracle ล่มหรือ feed ราคาผิด ระบบทั้งหมดได้รับผลกระทบ แต่ของ Polymarket ก็ใช่ย่อยนะ ที่เป่าผมก็ทำให้ win มาได้แล้ว

สรุป

ตลาด prediction market เป็นตลาดที่กำลังโตเร็วมากครับ Polymarket นำในเรื่อง volume และ market diversity, Kalshi นำในเรื่อง regulatory clarity แต่ทั้งคู่มีข้อจำกัดของตัวเอง ทั้งหมดเรื่อง composability และ infrastructure scalability

DeepBook Predict เลือกเดิมพันที่ architecture ใหม่ ที่ต่างจากทั้ง 2 เจ้า ใช้ shared vault แทน orderbook ใช้ oracle pricing แทน market matching และที่สำคัญที่สุดคือออกแบบให้เป็น composable primitive ที่ application อื่นๆ เอาไป build ต่อได้ ไม่ใช่แค่ application เดี่ยวๆ

ส่วน design นี้จะ work หรือไม่ work ในระยะยาวยังต้องรอดูที่ mainnet กันต่อไป...

EP หน้าจะลงไปที่ architecture ของ DeepBook Predict แบบลึก ตั้งแต่ 4 components หลัก (Predict, PredictManager, OracleSVI, Vault) ไปจนถึง trading flow และ oracle lifecycle แบบละเอียดเลย ใครสนใจเรื่อง smart contract design รอตามได้เลยครับ

ไว้เจอกัน EP หน้าเด้อว่างๆ ก็ลองไปอ่านกันก่อนได้นะ เพราะเราเองก็ยังไม่ได้ลองเขียนเหมือนกัน